Całkowite zaćmienie Słońca 2026 w Europie. Gdzie pojechać, żeby je zobaczyć?

Islandia z ryzykowną pogodą

Na Islandii cień Księżyca obejmie zachodnią część kraju, między innymi Reykjavík, półwysep Reykjanes oraz część półwyspu Snæfellsnes. W porównaniu z Hiszpanią Słońce będzie tam znajdować się wyżej nad horyzontem, dlatego łatwiej będzie znaleźć punkt, w którym widoku nie zasłoni wzgórze, las ani zabudowania. 

Największym ryzykiem pozostaje islandzka pogoda. W sierpniu nad zachodnim wybrzeżem mogą pojawić się niskie chmury, mgła i silny wiatr, nawet gdy prognoza dzień wcześniej wygląda obiecująco. Dobry plan powinien więc obejmować kilka miejsc obserwacyjnych oraz możliwość szybkiego przejazdu tam, gdzie niebo będzie bardziej przejrzyste.

Lokalni organizatorzy oferują już wyjazdy z Reykjavíku z bieżącym śledzeniem pogody i wyborem miejsca obserwacji dopiero w dniu zaćmienia. To rozsądniejsze rozwiązanie niż rezerwowanie jednego punktu widokowego bez możliwości zmiany planu. 

W Hiszpanii zaćmienie przed zachodem

Największy wybór łatwo dostępnych miejsc znajdzie się w Hiszpanii. Pas całkowitości przetnie północną część kraju od Galicji i Asturii przez Kastylię i León, Kraj Basków, La Rioja oraz Aragonię, a następnie dotrze do wybrzeża Morza Śródziemnego i Balearów. Będzie to pierwsze całkowite zaćmienie Słońca widoczne z Półwyspu Iberyjskiego od ponad stu lat. 

Problemem będzie pora zjawiska. W Hiszpanii całkowitość nastąpi wieczorem, krótko przed zachodem Słońca. Tarcza znajdzie się nisko nad zachodnim horyzontem, dlatego punkt obserwacyjny trzeba wybierać z większą uwagą niż podczas zaćmienia wysoko na niebie.

Centrum miasta, górska dolina albo plaża otoczona klifami mogą okazać się złym wyborem. Najlepsze będą otwarte płaskowyże, pola, łagodne wzniesienia oraz miejsca bez wysokich drzew i zabudowy po zachodniej stronie.

Dobre warunki wskazywane są między innymi w prowincjach Burgos, Soria, Segowia, La Rioja, Teruel i Saragossa. Wśród konkretnych miejsc wymieniane są okolice średniowiecznej twierdzy Gormaz, Laguny de Gallocanta, płaskowyże Kastylii i Leónu oraz otwarte tereny Nawarry. 

W Galicji i Asturii Słońce będzie znajdowało się nieco wyżej, ale bliskość Atlantyku zwiększa ryzyko mgieł i chmur. W głębi lądu szansa na bezchmurne niebo może być większa, za to potrzebny będzie bardzo szeroki widok na zachód.

Majorka i Minorka dla cierpliwych

Pas całkowitego zaćmienia obejmie także Baleary. Na Majorce i Minorce Słońce zniknie niemal przy samym horyzoncie. To daje szansę na wyjątkowe zdjęcia nad morzem, ale jednocześnie oznacza, że nawet niewielkie wzgórze, hotel, drzewa albo cienka warstwa chmur mogą całkowicie zasłonić zjawisko.

Najlepiej szukać otwartych miejsc na zachodnim i północno-zachodnim wybrzeżu. Nie każda plaża będzie odpowiednia. Kierunek zachodu Słońca trzeba sprawdzić dla konkretnego punktu, a nie dla całej wyspy.

Sierpień jest na Balearach szczytem sezonu. Noclegi, samochody i promy mogą być droższe niż zwykle, a najpopularniejsze punkty zachodu Słońca bardzo zatłoczone. Dojazdu nie warto odkładać na ostatnią godzinę.

Portugalia na małym skrawku mapy

W Portugalii całkowite zaćmienie będzie widoczne jedynie w niewielkim obszarze na północnym wschodzie kraju, w pobliżu granicy z Hiszpanią. ESA wskazuje między innymi okolice Aveledy i Rio de Onor. Lizbona, Porto i Algarve znajdą się poza pasem całkowitości. 

To kierunek dla osób szukających mniej oczywistego miejsca, ale wymagający bardzo dokładnego planowania. Rezerwacja noclegu w północnej Portugalii nie daje gwarancji zobaczenia pełnego zaćmienia. Przed wyborem miejscowości trzeba sprawdzić jej położenie na szczegółowej mapie pasa całkowitości.

Turystyka zaćmieniowa

Zaćmienie stało się już pełnoprawnym powodem do planowania wakacji. Biura podróży i wyspecjalizowani organizatorzy sprzedają wyjazdy do Hiszpanii, Islandii i Grenlandii, a także rejsy ekspedycyjne po północnym Atlantyku.

W ofertach pojawiają się kilkudniowe objazdy po Hiszpanii, wyprawy z astronomami, pobyty na Islandii oraz rejsy łączące obserwację z Grenlandią i Arktyką. Część pakietów obejmuje prywatny teren obserwacyjny, okulary ochronne, wykłady i transport. Dostępne są również wyjazdy trwające od 5 do 8 dni oraz dłuższe ekspedycje. 

Najważniejszym elementem oferty nie powinna być jednak tematyczna kolacja ani obecność eksperta, lecz możliwość zmiany miejsca w zależności od pogody. Organizator związany z jednym punktem obserwacyjnym może nie być w stanie ominąć pasa chmur.

Warto także sprawdzić, czy miejsce faktycznie znajduje się w pasie całkowitości, jak daleko jest od jego centrum i czy zachodni horyzont pozostaje odsłonięty. Przy tak nisko położonym Słońcu nawet dobrze brzmiąca lokalizacja może nie zapewnić widoku.

Jak bezpiecznie oglądać zaćmienie słońca? 

Podczas częściowych faz zaćmienia należy używać specjalnych okularów lub ręcznych filtrów do obserwacji Słońca, zgodnych z normą ISO 12312-2. Zwykłe okulary przeciwsłoneczne, przydymiona szyba, klisza fotograficzna, płyta CD ani folia nie zapewniają bezpiecznej ochrony. 

Okulary można zdjąć wyłącznie podczas fazy całkowitej, gdy Księżyc zasłoni Słońce w całości. Dotyczy to tylko osób znajdujących się w pasie całkowitości. Gdy pojawi się pierwszy jasny fragment tarczy, ochronę trzeba natychmiast założyć ponownie.

W Polsce zjawisko będzie częściowe, dlatego okularów nie wolno zdejmować ani na chwilę.

Nie można patrzeć na Słońce przez lornetkę, teleskop ani wizjer optyczny aparatu, mając jedynie okulary zaćmieniowe na twarzy. Sprzęt skupia promienie słoneczne i wymaga własnego filtra zamontowanego przed obiektywem.

Jak zrobić dobre zdjęcie zaćmienia? 

Do fotografowania częściowych faz potrzebny jest filtr słoneczny założony z przodu obiektywu. Zdejmuje się go dopiero po rozpoczęciu całkowitości i zakłada ponownie przed pojawieniem się pierwszego fragmentu Słońca.

W Hiszpanii i na Balearach największe możliwości daje niskie położenie tarczy. Zaćmione Słońce można zestawić z linią morza, wieżą, zamkiem, grzbietem wzgórza albo sylwetkami ludzi. Teleobiektyw pokaże dużą tarczę, natomiast szerszy kadr lepiej odda zmianę światła i krajobraz.

Miejsce warto odwiedzić wcześniej o podobnej porze. Trzeba sprawdzić nie tylko kierunek zachodu, lecz także budynki, drzewa, ukształtowanie terenu oraz możliwość legalnego ustawienia statywu.

Ustawienia aparatu dobrze jest przetestować jeszcze przed początkiem zaćmienia. Całkowitość potrwa bardzo krótko. Jeśli fotograf zacznie wtedy szukać właściwej ekspozycji albo zmieniać obiektyw, może zobaczyć najważniejszy moment wyłącznie na ekranie aparatu.

Fot. Shutterstock