Karnawał 2026. Impreza u naszych sąsiadów przetrwała 200 lat i trafiła na listę UNESCO

Masopust na Veselém Kopci to jedno z najstarszych i najbardziej autentycznych karnawałowych wydarzeń w Europie Środkowej. Od ponad 200 lat odbywa się według tego samego porządku, z tymi samymi postaciami, gestami i symboliką. Dziś, wpisany na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO, pozostaje żywym rytuałem czeskiej wsi, a nie rekonstrukcją dla turystów.

Karnawał kojarzy się zwykle z balami, maskami i hucznymi zabawami. W Czechach ma on jednak także drugie, znacznie starsze oblicze, zakorzenione w ludowej tradycji, symbolice i obrzędach przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Jednym z najcenniejszych przykładów takiego dziedzictwa jest Masopust na Veselém Kopci, wydarzenie, którego forma od ponad 200 lat pozostaje niemal niezmienna i które zostało wpisane na Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO.

Masopust w skansenie Veselý Kopec, położonym około 35 kilometrów od Pardubice, to coś więcej niż folklorystyczne widowisko. To autentyczny rytuał pożegnania zimy i powitania nadchodzącej wiosny, pełen symboli, humoru, tańca i ludowej magii. Co roku przyciąga nie tylko mieszkańców regionu Wysoczyny, ale również turystów i pasjonatów tradycji z całych Czech oraz z zagranicy.

Masopust według odwiecznego porządku

Tegoroczne masopustowe świętowanie odbędzie się w sobotę 31 stycznia 2026 roku na terenie Muzeum na Wolnym Powietrzu na Veselém Kopci. Obrzędy rozpoczną się punktualnie o godzinie 10:00, kiedy to przed zagrodą z Mokré Lhoty nastąpi uroczyste udzielenie zgody na obchód wsi. Ten symboliczny moment zostanie powtórzony jeszcze raz o godzinie 13:00, zgodnie z wielowiekową tradycją.

Na czele barwnego korowodu stanie Laufr, mistrz ceremonii i najważniejsza postać masopustu. Jego strój, składający się z setek kolorowych łat symbolizujących dni roku, przyciąga uwagę już z daleka. Towarzyszy mu „żona”, w którą, zgodnie z dawnym zwyczajem, wciela się mężczyzna. Masopust był bowiem niegdyś świętem wyłącznie męskim i ta zasada obowiązuje do dziś.

Barwny korowód masek i znaczeń

Za Lauframi podążają kolejne postacie, każda z jasno określoną rolą i znaczeniem. W korowodzie pojawia się Kobyła, jedna z najbardziej rozpoznawalnych i lubianych figur, poruszająca się na drewnianym koniku i symbolizująca płodność oraz dostatek. Jej obecność zapowiada finał całego obrzędu.

Nie brakuje także Turków, młodych, nieżonatych kawalerów, ubranych w niezwykle barwne stroje i wysokie czapki ozdobione kwiatami i bibułą. Ich taniec nie jest jedynie zabawą. Według ludowych wierzeń wysokość skoków miała wpływać na przyszłe plony. Obok nich pojawiają się kramarze, diabły, kominiarze i chochoły, które psocą, zaczepiają widzów, smarują twarze sadzą i, ku radości zgromadzonych, wciągają wszystkich do wspólnej zabawy.

Masopust w Veselém Kopci nie pozwala pozostać biernym obserwatorem. Każdy, kto stanie na drodze korowodu, musi liczyć się z tym, że zostanie zaproszony do tańca, ubrudzony sadzą lub nawet symbolicznie „wytarzany” w śniegu. Wszystko odbywa się jednak w duchu radości i dobrej wróżby na nadchodzący rok.

Testament kobyły i symboliczne pożegnanie zimy

Kulminacja wydarzenia następuje o godzinie 15:00, kiedy wszystkie postacie zbierają się na końcowy obrzęd. Odczytany zostaje masopustowy testament, w którym z humorem i przymrużeniem oka wspomina się przewinienia Kobyły z mijającego roku. Następnie następuje jej ceremonialne „uśmiercenie”, symboliczne zakończenie zimy i zamknięcie starego cyklu.

Obrzęd kończy się wspólnym, radosnym tańcem wszystkich uczestników, który domyka wielogodzinny rytuał i oficjalnie żegna czas karnawału.

Przez cały dzień zwiedzający mogą również odkrywać zabytkowe obiekty skansenu, czynne w godzinach 9:30–16:00, a także zakupić pamiątki i lokalne wyroby. Veselý Kopec to wyjątkowe miejsce, w którym zgromadzono kilkadziesiąt obiektów dawnej czeskiej wsi – chałupy, warsztaty rzemieślnicze i budynki gospodarcze, przeniesione tu z całego regionu Wysoczyny.

Informacje praktyczne

Czas trwania programu: 10:00–15:30
Godziny otwarcia terenu: 9:30–16:00

Ceny biletów:
dorośli: 190 CZK
studenci (15–26 lat), seniorzy 65+: 170 CZK
dzieci 6–15 lat: 120 CZK
bilet rodzinny (2 dorosłych + maks. 4 dzieci): 390 CZK

Bilety można zakupić w dniu wydarzenia na miejscu lub online od 19 stycznia na stronie organizatora.

Fot. J. Juszyński