Sztuka dla wszystkich. Dwa tygodnie darmowego wejścia do Zachęty

Przez dwa tygodnie Zachęta otwiera się za darmo dla wszystkich, którzy chcą zobaczyć, czym dziś żyje sztuka współczesna. Od 21 listopada do 4 grudnia 2025 w galerii przy pl. Małachowskiego 3 można wejść na trzy różne wystawy: od archiwalnej opowieści o globalnych związkach po immersyjną technoopera „Ghost Rider”.

Akcja darmowego wstępu jest związana z otwarciem instalacji „Ghost Rider”, przygotowanej w ramach cyklu BMW Art Club. Przyszłość to sztuka. Z tej okazji Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, przez pierwsze dwa tygodnie od otwarcia projektu zaprasza wszystkich bez kupowania biletów. W praktyce oznacza to, że od 21 listopada do 4 grudnia 2025 roku każda osoba, która wejdzie do budynku przy placu Małachowskiego 3, może odebrać w kasie bezpłatną wejściówkę i zobaczyć wszystkie aktualne wystawy.

Darmowe zwiedzanie Zachęty

Galeria działa od wtorku do niedzieli, w godzinach od 12.00 do 20.00. Ten przedział pozwala zaplanować wizytę zarówno w środku dnia, jak i po pracy, kiedy centrum miasta wygląda już zupełnie inaczej niż w południe. Można wpaść tu w przerwie między spotkaniami, po spacerze po Ogrodzie Saskim albo po kolacji w okolicy. Ważne jest to, że nie trzeba „odhaczać” wszystkiego podczas jednej wizyty. Przez dwa tygodnie Zachęta staje się miejscem, do którego można po prostu zaglądać na pół godziny, na jedną salę, na wybraną ekspozycję, a potem wrócić za kilka dni po kolejną.

W tym czasie dostępne są trzy projekty, które dobrze pokazują, jak szeroko można rozumieć sztukę współczesną. „O czym wspólnie marzymy? Globalne związki – porzucone przyjaźnie” sięga do archiwów Zachęty i zestawia je z pracami artystów z różnych stron świata. „Obraz w ruchu” prezentuje dzieła z kolekcji Fundacji Sztuki Polskiej ING, tworząc panoramę polskiej sceny artystycznej po 1989 roku. „Ghost Rider” Christelle Oyiri zamienia monumentalną Salę Matejkowską w przestrzeń, która reaguje na ruch widzów i buduje doświadczenie sztuki poprzez światło, dźwięk i technologię.

„O czym wspólnie marzymy? Globalne związki – porzucone przyjaźnie”

Ta wystawa zaczyna się w archiwum. Widz wchodzi do przestrzeni, w której punkt wyjścia stanowią dokumenty, materiały i ślady dawnych „internacjonalistycznych przyjaźni” sprzed 1989 roku. To oficjalny język solidarności: delegacje, wystawy, listy intencyjne, symbole politycznej bliskości. Wszystko to, co przez lata budowało wizerunek Polski w relacjach z innymi krajami tzw. bloku i państwami z Globalnego Południa.

Kuratorzy nie zatrzymują się jednak na historii. Archiwalne ślady zostają zestawione z pracami współczesnych artystek i artystów z różnych części świata. Na wystawie pojawiają się m.in. realizacje Ibrahima Mahamy, Ahmeta Öğüta, Minervy Cuevas, Nadiry Husain, Hamleta Lavastidy oraz kolektywów Aravani Art Project i Colectivo Punto Espora. Obok dokumentów z przeszłości wchodzą w przestrzeń galerii duże murale i prace site-specific przygotowane specjalnie na tę ekspozycję. Dzięki temu architektura Zachęty nie jest neutralnym tłem, ale staje się elementem opowieści o pamięci, sile instytucji i sposobach budowania narracji o „przyjaźni między narodami”.

Wystawa prowadzi widza przez różne rejestry. Z jednej strony widać język oficjalnych deklaracji, który często brzmi dziś sztucznie, z drugiej bardzo współczesne prace mierzące się z realnymi doświadczeniami migracji, przemocy, systemowej nierówności i postkolonialnych napięć. Pojawia się pytanie o to, co zostało z dawnych sojuszy, kiedy nie ma już tamtego systemu politycznego. Czy gesty solidarności sprzed dekad mają jeszcze jakąś moc, czy stały się pustymi frazami w archiwalnych dokumentach.

Spacer po ekspozycji jest trochę jak układanie historii od nowa. Widz musi sam połączyć wątki, przełożyć język archiwów na współczesność, znaleźć relację między dawnymi „marzeniami o globalnych związkach” a tym, jak wygląda świat dziś. W salach nie ma prostych odpowiedzi ani dydaktycznego tonu. Jest raczej próba pokazania, że globalne relacje zawsze składają się z wielu warstw: od wielkiej polityki po indywidualne doświadczenia konkretnych ludzi.