Spacer śladami „Lalki” po Warszawie. Tu Wokulski zobaczył Izabelę, a dziś można wejść do świata filmu

„Lalka” znów jest na ustach wszystkich, a Warszawa daje dziś świetną okazję, żeby spojrzeć na powieść Bolesława Prusa z zupełnie innej strony. Spacer śladami „Lalki” po Warszawie prowadzi przez miejsca związane z Wokulskim, Rzeckim i Izabelą Łęcką: od Teatru Wielkiego i Krakowskiego Przedmieścia po Powiśle i Łazienki Królewskie. Po drodze można zobaczyć także pamiątkowe tablice i aktualne wystawy związane z najnowszą ekranizacją.

Warszawa znowu żyje „Lalką”. We wrześniu na Netflixie zadebiutował nowy serial na podstawie powieści Bolesława Prusa, a 30 września do kin weszła kolejna wielka ekranizacja. To dobry moment, żeby zamiast oglądać miasto tylko na ekranie, ruszyć jego śladami. Dom Wokulskiego, sklep, w którym pracował Rzecki, hotel, gdzie świętowano sukces kupca, Teatr Wielki i Powiśle można odnaleźć podczas jednego spaceru. Na koniec warto zajrzeć do Łazienek Królewskich, gdzie właśnie trwają dwie wystawy związane z najnowszym filmem.

Warszawa znów żyje „Lalką”

Trudno o lepszy moment na przypomnienie sobie Warszawy Stanisława Wokulskiego i Izabeli Łęckiej. 16 września premierę miał sześcioodcinkowy serial „Lalka” w reżyserii Pawła Maślony, w którym Wokulskiego gra Tomasz Schuchardt, a Izabelę Łęcką Sandra Drzymalska. Zaledwie dwa tygodnie później, 30 września, do kin weszła filmowa „Lalka” Macieja Kawalskiego z Marcinem Dorocińskim, Kamilą Urzędowską i Markiem Kondratem. 

Ale Warszawa w powieści Prusa nie jest tylko tłem. To właściwie jeden z jej bohaterów, ze sklepami, hotelami, teatrami i eleganckimi salonami z jednej strony oraz biednym Powiślem z drugiej. Co najciekawsze, część adresów związanych z Wokulskim i Rzeckim można odnaleźć do dziś.

Teatr Wielki

Spacer najlepiej zacząć przy Teatrze Wielkim. To właśnie tutaj Wokulski po raz pierwszy zwraca uwagę na Izabelę Łęcką i od tego momentu jego życie zaczyna krążyć wokół jednego celu, zdobycia jej uczucia i wejścia do świata warszawskiej arystokracji.

Dziś ten adres ma dodatkowe znaczenie. Teatr Wielki wraca do „Lalki” również za sprawą najnowszej ekranizacji. W październiku zaplanowano tu specjalne pokazy filmu z muzyką wykonywaną na żywo. Miejsce, w którym w powieści zaczyna się fascynacja Wokulskiego Izabelą, ponownie staje się częścią historii „Lalki”.

Adres: pl. Teatralny 1.

Hotel Europejski

Z placu Teatralnego można ruszyć w stronę Krakowskiego Przedmieścia. Jednym z pierwszych ważnych punktów na trasie jest Hotel Europejski – w XIX wieku symbol elegancji, prestiżu i wielkiego świata.

W „Lalce” właśnie tutaj odbywa się wystawny obiad związany z nowym sklepem Wokulskiego. To scena ważna nie tylko ze względu na samą fabułę. Pokazuje, jak bardzo bohater próbuje przekroczyć granicę między mieszczaństwem a arystokracją.

Hotel Europejski dobrze oddaje jedną z najważniejszych osi powieści: zderzenie pieniędzy, ambicji i pozycji społecznej z zamkniętym światem elit.

Adres: Krakowskie Przedmieście 13.

Sklep Wokulskiego

Kilka minut dalej znajduje się adres, który od lat kojarzony jest ze sklepem Wokulskiego. Przy Krakowskim Przedmieściu 7 mieściła się kamienica z lokalami handlowymi na parterze i to właśnie tutaj lokowany jest sklep opisany przez Prusa.

To także miejsce mocno związane z Ignacym Rzeckim – starym subiektem, jednym z najważniejszych bohaterów powieści. Na budynku znajduje się poświęcona mu tablica.

Fikcyjni bohaterowie dostali więc w Warszawie niemal prawdziwe adresy, a granica między literaturą a topografią miasta stała się wyjątkowo cienka.

Adres: Krakowskie Przedmieście 7.

Mieszkanie Wokulskiego 

Po drugiej stronie Krakowskiego Przedmieścia znajduje się kolejny punkt literackiej trasy. Budynek pod numerem 4 uznawany jest za miejsce, w którym można umiejscowić mieszkanie Stanisława Wokulskiego.

Nie chodzi oczywiście o autentyczny adres fikcyjnego bohatera. Lokalizację odtworzono na podstawie opisów zawartych w powieści – widoków z okien i balkonu oraz topografii okolicy.

Na fasadzie znajduje się dziś pamiątkowa tablica. To jeden z tych warszawskich adresów, przy których literatura zaczyna funkcjonować niemal jak lokalna historia.

Adres: Krakowskie Przedmieście 4.

Warszawa Prusa

Dalsza część trasy prowadzi Karową w stronę Powiśla. I właśnie tutaj najlepiej widać Warszawę, którą Prus opisywał bez upiększeń.

Reprezentacyjne Krakowskie Przedmieście było światem hoteli, sklepów, restauracji i eleganckich spacerów. Kilkaset metrów dalej zaczynała się znacznie biedniejsza część miasta.

Wokulski schodzi na Powiśle i konfrontuje się z rzeczywistością zupełnie inną niż ta znana z salonów Łęckich. Ten krótki fragment trasy pokazuje jeden z najmocniejszych kontrastów społecznych opisanych w „Lalce”.

Dzisiejsze Powiśle wygląda zupełnie inaczej, ale układ miasta nadal pozwala poczuć, jak blisko siebie funkcjonowały kiedyś dwa skrajnie różne światy.

Łazienki Królewskie

Na finał warto przenieść się do Łazienek Królewskich. To miejsce dobrze łączy literacką Warszawę Prusa z najnowszą ekranizacją „Lalki”.

Właśnie tutaj realizowano część zdjęć do filmu Macieja Kawalskiego. Ekipa pracowała m.in. w Pałacu na Wyspie, Pałacu Myślewickim, Białym Domu, Starej Oranżerii oraz w Ogrodzie Królewskim.

Łazienki są więc dziś nie tylko częścią Warszawy kojarzonej z epoką „Lalki”, ale również jednym z miejsc, które widzowie mogą rozpoznać na ekranie.

Adres: ul. Agrykola 1.

Stroje Izabeli i Wokulskiego z bliska

W Łazienkach trwa obecnie wystawa „Szyk i konwenanse. Kostiumy z filmu «Lalka»”. Pokazywane są na niej 32 kostiumy przygotowane do najnowszej ekranizacji, w tym stroje Izabeli Łęckiej i Stanisława Wokulskiego.

Ekspozycję rozmieszczono w Pałacu na Wyspie, Pałacu Myślewickim i Starej Oranżerii. Dzięki temu filmowe kostiumy ogląda się w przestrzeniach, które same przywołują atmosferę XIX wieku.

Wystawa potrwa do 13 grudnia 2026 roku.

Filmowa „Lalka” w plenerze

Druga ekspozycja w Łazienkach jest dostępna bezpłatnie. W galerii plenerowej od strony Alej Ujazdowskich można oglądać fotosy z filmu.

Zdjęcia pokazują bohaterów, scenografię, kostiumy i miejsca wykorzystane podczas realizacji. To dobry punkt kończący spacer, bo pozwala porównać Warszawę Prusa z jej współczesną, filmową interpretacją.

Wystawę można oglądać do 31 października 2026 roku. Wstęp jest bezpłatny.

„Lalka” wraca na warszawskie ulice

Na ekranizacji i wystawach się nie kończy. Muzeum Warszawy przygotowało cykl „Lalka. Czytamy Warszawę na nowo”, w którym znalazły się wykłady, debaty i spacery poświęcone zarówno samej powieści, jak i Warszawie końca XIX wieku.

W październiku odbędą się m.in. spotkania dotyczące współczesnego odczytania „Lalki” oraz spacer poświęcony kobietom z powieści. W listopadzie zaplanowano kolejne wydarzenia, w tym spacer pokazujący mniej elegancką, bardziej szemraną stronę ówczesnej stolicy.

Dzięki temu spacer śladami „Lalki” można dziś połączyć z wydarzeniami, które pokazują powieść nie jako szkolną lekturę, ale jako opowieść o prawdziwym mieście i jego mieszkańcach.

Fot. Shutterstock